Burun estetikası və ya rinoplastika müasir dövrdə ən çox tətbiq olunan plastik cərrahlıq əməliyyatlarından biridir.
İnsanlar gözəllik standartlarına uyğunlaşmaq, tənəffüs problemlərini həll etmək və ya özlərinə olan etibarlarını artırmaq üçün bu prosedura müraciət edirlər.
Lakin əməliyyatdan sonra ən çox verilən suallardan biri budur: burun əməliyyatı sonrası şişlər normaldırmı?
Qısa cavab: bəli, tamamilə normaldır. Burun əməliyyatından sonra şişkinlik təbii bir sağalma prosesidir və demək olar ki, bütün xəstələrdə müşahidə olunur. Bu məqalədə şişlərin nə qədər davam etdiyini, nə səbəbdən yarandığını və onları necə azaltmaq mümkün olduğunu ətraflı şəkildə izah edəcəyik.
Burun əməliyyatından sonra şişkinlik nə qədər normal hesab edilir?
Rinoplastika zamanı cərrah burun sümüklərini, qığırdaqları və toxumaları yenidən formalaşdırır. Bu proses zamanı toxumalar travma keçirir və bədənin təbii reaksiyası olaraq şişkinlik başlayır. Şişkinlik əslində bədənin özünü sağaltma mexanizminin bir hissəsidir.
Şişkinliyin səbəbləri
Burun əməliyyatından sonra şişkinlik bir neçə əsas səbəbdən yaranır:
Cərrahlıq travması: Əməliyyat zamanı toxumaların kəsilməsi, dartılması və manipulyasiyası yerli iltihablanmaya səbəb olur. Bədən bu travmaya cavab olaraq zədələnmiş sahəyə daha çox qan və limfa mayesi göndərir ki, bu da şişkinliyə gətirib çıxarır.
İltihab reaksiyası: Bədənin immun sistemi əməliyyat sahəsinə ağ qan hüceyrələri və digər sağalma amilləri göndərir. Bu proses zamanı maye toplanır və toxumalar şişir.
Qan dövranının dəyişməsi: Cərrahlıq əməliyyatı zamanı kiçik qan damarları zədələnir və bu, lokal ödem (maye toplanması) yaradır.
Qravitasiya təsiri: Şişkinlik əsasən yerçəkimi qüvvəsi ilə aşağı doğru hərəkət edir və ilk günlərdə gözlərin ətrafında da görünə bilər.
Şişkinlik Prosesi: zaman xətti
Burun əməliyyatı sonrası şişkinliyin zamanla necə dəyişdiyini başa düşmək xəstələr üçün çox vacibdir. Hər bir xəstənin sağalma prosesi fərqli ola bilsə də, ümumi bir nümunə mövcuddur.
İlk 48-72 Saat: Maksimum Şişkinlik
Əməliyyatdan sonrakı ilk iki-üç gün şişkinlik ən yüksək səviyyəyə çatır. Bu dövrdə burun, gözaltı sahələr və bəzən üz tamamilə şişmiş görünə bilər. Gözlərin ətrafında göyərmə və morartı da yarana bilər. Bu, ən çətin dövrlərdən biri olsa da, tamamilə normaldır və narahatlıq üçün səbəb deyil.
1-2 Həftə: Görünən şişkinliyin azalması
İlk həftə ərzində şişkinliyin böyük hissəsi azalmağa başlayır. Əksər xəstələr 7-10 gün sonra açıq şəkildə yaxşılaşma hiss edirlər. Bu dövrdə burunun üzərindəki atel və ya bandajlar çıxarılır və burunun yeni forması daha aydın görünməyə başlayır. Bununla belə, hələ də şişkinlik tamamilə keçməmişdir.
3-6 Həftə: Sosial Həyata Qayıdış
İlk bir ay ərzində şişkinliğin təxminən 50-60 faizi azalır. Əksər insanlar bu müddətdən sonra iş və sosial həyatlarına qayıda bilərlər, çünki şişkinlik artıq başqaları tərəfindən diqqət çəkməyəcək səviyyəyə enir. Lakin özünüz güzgüyə baxanda hələ də kiçik şişkinlik hiss edə bilərsiniz.
3-6 Ay: Davam edən yaxşılaşma
Bu dövrdə şişkinliğin təxminən 80-90 faizi aradan qalxır. Burunun forması daha da aydınlaşır və nəticə daha təbii görünür. Bununla belə, burun ucunda və dəri qalın olan xəstələrdə hələ də xəfif şişkinlik qala bilər.
12-18 Ay: Tam nəticə
Tam sağalma prosesi bir ilə qədər və ya bəzən daha uzun çəkə bilər. Xüsusilə dəri qalınlığı və burun ucunun şişkinliyi son olaraq aradan qalxan problemlərdir. Bu müddət ərzində kollacen yenidən formalaşır və burun son formasını alır.
Şişkinliyi Sürətləndirən və Yavaşladan Amillər
Bəzi xəstələrdə şişkinlik daha tez keçir, digərlərində isə daha uzun müddət qalır. Bu fərqlilik bir neçə amilə bağlıdır:
Dəri növü və qalınlığı
Nazik dərisi olan insanlarda şişkinlik daha tez keçir və nəticə daha tez görünür. Qalın dərisi olanlar isə daha uzun müddətli şişkinlik yaşayırlar, çünki qalın dəri altında maye toplanması daha çətin aradan qalxır.
Əməliyyat texnikası
Açıq rinoplastika (dərinin qaldırılması ilə) adətən qapalı rinoplastikaya nisbətən daha çox şişkinliyə səbəb olur. Həmçinin əməliyyatın mürəkkəbliyi və müddəti də şişkinlik səviyyəsinə təsir edir.
Xəstənin yaşı
Gənc xəstələr adətən daha sürətli sağalırlar, çünki onların qan dövranı və toxuma yeniləşməsi daha aktiv işləyir. Yaşlı xəstələrdə metabolizm daha yavaş olduğundan sağalma prosesi də uzun çəkə bilər.
Əməliyyat sonrası qayğı
Xəstənin təlimatlara nə qədər riayət etməsi birbaşa şişkinliyin müddətinə təsir edir. Başın hündürdə saxlanması, soyuq kompreslərin istifadəsi və ağır fəaliyyətlərdən çəkinmə şişkinliyi azalda bilər.
Şişkinliyi Azaltmaq Üçün Tövsiyələr
Burun əməliyyatı sonrası şişkinliyi tamamilə aradan qaldırmaq mümkün olmasa da, onu minimuma endirmək və sağalma prosesini sürətləndirmək üçün bir neçə effektiv üsul mövcuddur.
Başı hündürdə saxlayın
İlk həftələr ərzində yatarkən başınızı bədəninizdən hündürdə saxlayın. Bunun üçün iki və ya üç yastıqdan istifadə edə bilərsiniz. Bu, qravitasiya sayəsində mayenin burun sahəsində toplanmasının qarşısını alır və şişkinliyi azaldır. Mümkünsə, arxa üstə yatın və tərəflərə çevrilməyin.
Soyuq kompres tətbiq edin
İlk 48-72 saat ərzində gözlərin ətrafına və yanaqların üst hissəsinə soyuq kompres qoya bilərsiniz. Bunu burnun özünə birbaşa tətbiq etməyin, ancaq ətraf sahələrə. Soyuq qan damarlarını daraldaraq şişkinliyi azaldır. Kompresləri hər dəfə 15-20 dəqiqə müddətində tətbiq edin və gündə bir neçə dəfə təkrarlayın.
Çox su için və sağlam qidalanın
Bədəni hidratlaşdırılmış saxlamaq sağalma prosesini dəstəkləyir. Gündə ən azı 8-10 stəkan su için. Həmçinin zülal, vitamin və minerallardan zəngin qidalarla qidalanın. Təzə meyvə və tərəvəzlər, xüsusilə ananas və papaya kimi bromelain tərkibli meyvələr iltihabı azaldır.
Duzu məhdudlaşdırın
Həddindən artıq duz qəbulu bədəndə maye toplanmasına səbəb olur və şişkinliyi artırır. Əməliyyatdan sonrakı ilk həftələrdə duzu minimuma endirin. Hazır qidalardan, konservlərdən və həddindən artıq duzlu yeməklərdən çəkinin.
Fiziki fəaliyyəti məhdudlaşdırın
İlk 4-6 həftə ərzində ağır idman, qaçma, çəkili qaldırma və başın əyilməsini tələb edən fəaliyyətlərdən çəkinin. Bu cür hərəkətlər qan təzyiqini artırır və şişkinliyi gücləndirə bilər. Yüngül gəzinti isə yaxşıdır və qan dövranını stimullaşdırır.
Həkim tərəfindən təyin edilən dərmanları istifadə edin
Cərrahınız sizə iltihabı azaldan dərmanlar, antibiotiklər və ya ağrı kəsicilər təyin edə bilər. Bu dərmanları göstərişə uyğun şəkildə qəbul edin. Bəzi hallarda arnika və ya bromelain əlavələri də tövsiyə edilə bilər.
Günəşdən qorunun
Günəş şüaları şişkinliyi artıra və dərinin rəngini dəyişdirə bilər. İlk aylarda günəşdə uzun müddət qalmayın və çıxdığınız zaman yüksək qoruyucu faktorlu günəş kremi istifadə edin. Şlyapa və ya eynək də köməkçi ola bilər.
Tütün və alkoqoldan çəkinin
Siqaret çəkmək qan dövranını zəiflədir və sağalmanı ləngidir. Alkoqol isə qanı durulaşdıraraq qanaxma və şişkinlik riskini artırır. Əməliyyatdan əvvəl və sonra ən azı bir neçə həftə bu maddələrdən uzaq durun.
Narahatlıq Üçün Əlamətlər: Həkimə Nə Vaxt Müraciət Etməlisiniz?
Şişkinlik normal olsa da, bəzi hallarda o, problem əlaməti ola bilər. Aşağıdakı vəziyyətlərdə mütləq həkiminizlə əlaqə saxlayın:
Asimmetrik şişkinlik: Əgər burunun bir tərəfi digərindən əhəmiyyətli dərəcədə daha şişdirsə, bu infeksiya və ya hematoma əlaməti ola bilər.
Güclü qırmızılıq və istilik: Əməliyyat sahəsində artan qırmızılıq, toxunduqda istilik və ağrı infeksiya simptomları ola bilər.
Hərarət: 38°C-dən yuxarı hərarət infeksiya əlaməti ola bilər və dərhal müraciət tələb edir.
Davam edən və ya artan ağrı: Normal ağrı ilk günlərdə azalmalıdır. Əgər ağrı artırsa və ya intensivləşirsə, bu problem ola bilər.
Qanaxma: Kiçik qanaxma normaldır, lakin davam edən və ya intensiv qanaxma həkimə müraciət səbəbidir.
Tənəffüs çətinliyi: Əgər normal tənəffüs edə bilmirsinizsə və bu vəziyyət yaxşılaşmırsa, həkiminizə məlumat verin.
Şişkinlik və psixoloji hazırlıq
Burun əməliyyatı sonrası şişkinlik fiziki olduğu qədər emosional olaraq da çətin ola bilər. Bir çox xəstələr əməliyyatdan dərhal sonra gözlədikləri nəticəni görəməyəndə məyus olurlar. Bu tamamilə normaldır və sizə tək deyilsiniz.
Unutmayın ki, şişkinlik vaxtla keçəcək və son nəticəni görmək üçün səbr lazımdır. Özünüzü başqaları ilə müqayisə etməyin, çünki hər kəsin sağalma prosesi fərqlidir. Həkiminizlə açıq ünsiyyət qurun və narahatlıqlarınızı bölüşün.
Əməliyyatdan əvvəl real gözləntiləriniz olsun. Cərrahınızdan əməliyyat sonrası prosesi ətraflı izah etməsini istəyin və sağalma mərhələlərini öyrənin. Bu, sizə daha yaxşı hazırlanmağa kömək edəcək.
Burun əməliyyatı sonrası şişlər normaldırmı? sualına qəti cavab: bəli, tamamilə normaldır və sağalma prosesinin təbii bir hissəsidir. Şişkinlik adətən ilk günlərdə maksimum səviyyəyə çatır, sonra tədricən azalır və tam nəticə bir il və ya daha çox müddətdə görünür.
Qeyd: Bu məqalə yalnız məlumat xarakteri daşıyır və peşəkar tibbi məsləhətin yerini tuta bilməz. Diaqnoz və müalicə üçün mütləq həkimə müraciət edin.
