Burun qanaması, burun içini örtən toxumada qan itkisidir. Burun qanamaları geniş yayılmışdır. Çünki burnun üzün ortasındakı mövqeyi və daxili səthindəki səthə yaxın çoxsaylı qan damarları onu zədələnmə və burun qanaması üçün asan bir hədəf halına gətirir.
Bu qan damarları asanlıqla qanaya bilən bir quruluşa malikdir. Burundan keçən hava, burnun daxili səthini örtən qişaları quruda və qıcıqlandıra bilər. Lakin əksər burun qanamaları ciddi deyil və evdə müalicə edilə bilər. Ancaq bəziləri həkim tərəfindən yoxlanılmalıdır.
Çünki bəzi hallarda burun qanamaları digər tibbi problemlərin erkən bir əlaməti ola bilər. Xüsusilə də burnun arxa hissəsində baş verən qanamalarda bu vəziyyət mövcuddur.
Unudulmamalıdır ki, burun qanaması bəzi hallarda evdə dayandırıla bilsə də, ciddi vəziyyətlərin də xəbərçisi ola bilər.
Burun qanaması burnun içindəki toxumadan qan itkisidir. İki növ burun qanaması var. Bunlar ön burun qanaması və arxa burun qanamasıdır. Lakin arxa burun qanaması çox rast gəlinməsə də, tibbi müdaxilə tələb edir.
Ön burun qanamalarının böyük bir hissəsi burun boşluğunun girişində baş verir. Çünki ön burun həddindən artıq istiyə və soyuğa, yüksək və aşağı rütubətə məruz qalır və asanlıqla travma alır.
Burun qanamasının növləri bunlardır:
Burun qanaması xüsusilə uşaqlarda və 65 yaşdan yuxarı insanlarda çox yaygındır. Bu vəziyyət uşaqlar üçün narahatedici ola bilər, ancaq adətən ilk yardımla asanlıqla dayandırıla bilir və daha uzunmüddətli problemlərə səbəb olmur.
Burun qanamalarının bir neçə səbəbi var, lakin bunlar nadir hallarda narahatlıq üçün əsas verir.
Xəstəliklə əlaqəli olmayan burun qanamalarının qarşısı bu üsullarla alına bilər:
Burun qanamalarına burun selikli qişasındakı qan damarlarının yırtılması səbəb olur. Bəzi hallarda, altdakı sağlamlıq vəziyyətləri və daha az rast gəlinən hadisələr burun qanamasına səbəb ola bilər.
Burun qanamalarının geniş yayılmış səbəbləri bunlardır:
Əgər burun qanaması buruna daxil olan yad bir cisimdən qaynaqlanırsa, qanamaya əlavə olaraq ağrı və ya qaşınma, bir burun dəliyindən qoxulu axıntı və ağız qoxusu da ola bilər.
Əgər qanamaya mövsümi allergiya (saman nezlesi) səbəb olarsa, burun qaşınması, asqırma və gözlərdə qaşınma da qanamaya yoldaşlıq edə bilər. Burun qanamaları xarici təsir olmadan da meydana gələ bilər.
Məsələn, burun içində selik ifraz edən bir toxuma olan selikli qişa quruduqda, qabıqlandıqda və ya çatladıqda qanamaya səbəb olur. Qan laxtalanma problemi olan insanlarda olduğu kimi, laxtalanma əleyhinə dərman istifadə edən insanlarda da burun qanamalarına tez-tez rast gəlinir.
urun qanaması (epistaksis) əksər hallarda təhlükəli olmasa da, qorxuducu bir hal ola bilər. Düzgün ilk yardım qaydalarını bilmək qanamanı tez bir zamanda dayandırmağa və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Əgər 15 dəqiqə keçdikdən sonra qanama hələ də davam edirsə, eyni prosesi daha 10-15 dəqiqə təkrarlayın.
Əgər qanama burnun ön hissəsində baş verirsə, bəzi tətbiqlər qanamanın qısa müddətdə dayanmasına kömək edə bilər.
Xüsusilə uşaqlarda qan görəndə başlayan ağlama vəziyyəti çətinləşdirə və qanamanın artmasına səbəb ola bilər. Buna görə də ilk növbədə qanaması olan uşağı sakitləşdirmək lazımdır.
Uşaq və ya yetkin olmasından asılı olmayaraq, qanama vəziyyətində dik oturmaq vacibdir. Dik oturma mövqeyindəykən baş yüngülcə önə əyilərək qanın geriyə axmasının qarşısı alınmalıdır.
Lakin əgər qanama bir müddət sonra dayanmırsa və ya dayandıqdan sonra təkrarlanırsa, bu, tibbi müdaxilə tələb edən bir vəziyyət ola bilər.
Əgər qanama burnun arxa hissəsindədirsə və ya təkrarlanan bir qanamadırsa, tibbi müdaxilə tələb oluna bilər. Lakin müalicə üçün ilk növbədə problemin burun içində haradan qaynaqlandığının diaqnozu qoyulmalıdır.
Burun qanamaları adətən simptomlara baxılaraq diaqnoz edilir. Həkim burun qanamasının səbəblərini müəyyən etməyə çalışmaq üçün bəzi suallar verir və qısa bir müayinə aparır. Bunun üçün ilk olaraq fiziki olaraq burun daxili yoxlanılır.
Əgər zəruri görülərsə, endoskopiya, tomoqrafiya və ya rentgen ilə burun daxilinə baxıla bilər. Bunlardan başqa, əgər başqa bir xəstəlik nəticəsində burun qanamasının inkişaf etdiyindən şübhə edilirsə, qan analizləri istənilə bilər.
Tez-tez burun qanaması varsa və ya müəyyən risk faktorları mövcuddursa, həkim daha çox araşdırma aparmaq istəyə bilər. Qan testlərindən başqa, şəxsin qulaq-burun-boğaz mütəxəssisinə yönləndirilməsini uyğun görə bilərlər.
Diaqnozdan sonra əgər bir qan damarının yırtılması səbəbindən qanama varsa, koterizasiya adı verilən bir üsulla damar isidilir və yandırılır. Bu şəkildə damarın açıq hissəsi bağlanmış olur. Eyni zamanda, ciddi olmayan hallarda burun içinə tampon tətbiqi ilə qanama dayandırıla bilər.
Əksər burun qanamaları adətən yüngül olur və uzun çəkmir. Bir az səbir və təzyiqlə, demək olar ki, bütün ağırlaşmamış ön burun qanamaları dayandırılır.
Həkim müdaxiləsi tələb edən nadir hallarda rast gəlinən burun qanamaları belə, adətən koterizasiya, tamponlama və ya digər seçimlərlə uğurla müalicə edilə bilir.
Burun qanamasından başqa, təkrarlanan infeksiyalar və göyərmə kimi əlamətlər varsa, bu vəziyyət bir qan xəstəliyindən qaynaqlana bilər. Buna görə də ən qısa zamanda bir həkim tərəfindən yoxlanılmalıdır.
Lakin həddindən artıq qanaması olan, birdən çox tibbi problemi olan və ya laxtalanma əleyhinə dərmanlar qəbul edən bəzi şəxslərin burun qanaması müalicəsi üçün xəstəxanaya yerləşdirilmələri lazım gələ bilər.
Aşağıdakı hallarda təcili tibbi yardım alınması tövsiyə edilir:
Burun qanaması narahatedici ola bilər, amma adətən narahat olmağa dəyməz. Bununla birlikdə, həkimlər qanamalara səbəb olan altdakı tibbi bir vəziyyətin olub-olmadığını araşdıracağından, tez-tez və ya qeyri-adi dərəcədə ağır burun qanaması mütləq həkimə göstərilməlidir.
Burun qanamaları əsasən iki səbəbə görə baş verir: lokal (burunla əlaqəli) və sistemik (bədənin ümumi vəziyyəti ilə əlaqəli).
Xeyr, bu, ən çox edilən yanlışdır. Başınızı arxaya əydiyiniz zaman qan burundan axmaq əvəzinə udlağa və mədəyə doğru gedir. Bu, qanın udulmasına, mədə bulantısına, qusmaya və hətta nəfəs yoluna düşərək boğulma təhlükəsinə səbəb ola bilər. Düzgün mövqe, başı və bədəni yüngülcə irəli əyərək oturmaqdır.
Uşaqlarda burun qanaması böyüklərə nisbətən daha tez-tez baş verir. Bunun əsas səbəbləri:
Bəli, ola bilər. Əgər bir şəxs həftədə bir neçə dəfə və ya heç bir aydın səbəb olmadan tez-tez burun qanaması yaşayırsa, bu, altta yatan bir problemin göstəricisi ola bilər.
Bu problemlərə aşağıdakılar daxildir:
Bu kimi hallarda mütləq həkimə (LOR və ya terapevtə) müraciət etmək vacibdir.
Aşağıdakı hallarda dərhal həkimə müraciət etmək və ya təcili yardım çağırmaq lazımdır:
Səhifənin məzmunu yalnız məlumat məqsədi daşıyır. Diaqnoz və müalicə üçün mütləq həkiminizlə məsləhətləşin.