Boğaz ağrısı, udqunma çətinliyi və tez-tez təkrarlanan infeksiyalar bir çox insanın həyat keyfiyyətini aşağı salan ciddi problemlərdir.
Xalq arasında “boğaz əti” kimi tanınan damaq badamcıqlarının (tonzillərin) iltihabı bəzən konservativ müalicə ilə sağalmır. Bu hallarda ən effektiv həll yolu tonzillektomiya əməliyyatı hesab olunur.
Bu məqalədə tonzillektomiyanın nə olduğunu, hansı hallarda zəruri hesab edildiyini və əməliyyatdan sonrakı dövrdə pasiyentləri nələrin gözlədiyini detallı şəkildə izah edəcəyik.
Tonzillektomiya – damaq badamcıqlarının cərrahi yolla tamamilə çıxarılması prosedurudur. Badamcıqlar immunitet sisteminin bir parçası olub, ağız və burun yolu ilə bədənə daxil olan bakteriya və viruslara qarşı ilk baryer rolunu oynayır.
Lakin bəzi hallarda bu orqanlar öz funksiyasını itirir və özü bir infeksiya mənbəyinə çevrilir.
Hər boğaz ağrısı əməliyyat demək deyil. Lakin müəyyən tibbi göstərişlər yarandıqda, həkim bu müdaxiləni tövsiyə edir:
Tonzillektomiya əməliyyatı planlaşdırılarkən pasiyent bir neçə mərhələdən keçir:
Müasir təbabətdə tonzillektomiya bir neçə üsulla həyata keçirilə bilər. Ən çox istifadə olunan metodlar bunlardır:
Badamcıqlar skalpel vasitəsilə ayrılır. Bu metod uzun illərdir sınaqdan keçmiş, etibarlı üsuldur. Qanaxma tikiş və ya elektrokauterlə dayandırılır.
Bu metodda toxumalar istilik enerjisi ilə həm kəsilir, həm də damarlar bağlanır. Qanaxma minimuma endirilir və əməliyyat müddəti qısalır.
Aşağı temperaturlu radio-tezlik enerjisindən istifadə edilir. Ətraf toxumalara zərər vermədən badamcıqlar xaric olunur. Əməliyyatdan sonrakı ağrı bu metodda daha az olur.
Sağalma müddəti adətən 10-14 gün davam edir. Uşaqlarda bu proses daha sürətli, böyüklərdə isə bir qədər ağrılı keçə bilər.
Əməliyyatdan sonra pasiyent bir neçə saat müşahidə altında saxlanılır. İlk gün bol maye qəbulu və dondurma kimi soyuq qidalar tövsiyə olunur. Soyuq, damarları daraldaraq qanaxma riskini azaldır.
Sağalma dövründə boğazda yaranan ağ qabıqların (fibrin təbəqəsi) zədələnməməsi üçün yumşaq pəhriz vacibdir:
Hər bir cərrahi müdaxilədə olduğu kimi, tonzillektomiyanın da müəyyən riskləri var:
Əməliyyat adətən 3 yaşından yuxarı uşaqlarda aparılır. Lakin yuxu apnesi kimi təcili hallar varsa, daha erkən yaşlarda da icra edilə bilər. Böyüklər üçün yaş məhdudiyyəti yoxdur.
Xeyr, tonzillektomiya səsin keyfiyyətinə mənfi təsir göstərmir. Əksinə, badamcıqları çox böyük olan insanlarda əməliyyatdan sonra “burunda danışma” hissi itir və səs daha aydın olur.
Xeyr. Elmi araşdırmalar göstərir ki, badamcıqların çıxarılması ümumi immuniteti zəiflətmir. Bədəndə digər limfa düyünləri və toxumalar bu funksiyanı tamamilə öz üzərinə götürür.
Damaq badamcıqları (tonzillər) tamamilə çıxarıldıqda onların yenidən böyüməsi mümkün deyil. Lakin burun əti (adenoid) bəzi hallarda, xüsusən kiçik yaşlı uşaqlarda qismən bərpa oluna bilər.
Prosedur adətən 20-40 dəqiqə davam edir. Hazırlıq və ayılma müddəti ilə birlikdə pasiyent təxminən 1.5-2 saat əməliyyat blokunda qalır.
Tonzillektomiya əməliyyatı, xroniki boğaz infeksiyalarından və tənəffüs çətinliyindən əziyyət çəkən pasiyentlər üçün həyat xilas edici bir prosedur ola bilər.
Müasir texnologiyalar sayəsində bu əməliyyat artıq daha qısa müddətdə və daha az ağrı ilə nəticələnir. Düzgün pəhriz və həkim tövsiyələrinə əməl etməklə, qısa müddətdə normal həyata qayıtmaq mümkündür.
Əgər siz də tez-tez təkrarlanan boğaz ağrılarından şikayətçisinizsə və ya yuxu zamanı nəfəs darlığı yaşayırsınızsa, mütləq mütəxəssis bir LOR (qulaq-burun-boğaz) həkiminə müraciət edin.
Qeyd: Bu məqalə yalnız məlumat xarakteri daşıyır və peşəkar tibbi məsləhətin yerini tuta bilməz. Diaqnoz və müalicə üçün mütləq həkimə müraciət edin.